Nicolaus

Start Samenvatting Thomas-Franciscus Frederik David David Nicolaas Henricus Nicolaus Hendrick Nicolaas Gerrit Symon Cornelisz Aanvullingen

Anna Balbina

Nicolaus van Tettrode – de Medisch Doctor – zijn vrouwen en  zijn kinderen

Vooraf geef ik even een korte plaatsbepaling van Nicolaus in de genealogie.

De ouders van Nicolaus waren Hendrick van Tettrode, geb. 19 juni 1683 en Margaretha Vellingh.  De oudste zoon van Nicolaus was Henricus van Tetrode, geb 07-03-1738 die getrouwd was met Jeanne Catharina Cellier / Meijers. De schrijfwijze van de naam Nicolaus van Tettrode verschilt vaak. Hij gebruikt zelf bij zijn promotie in 1735 de naam Nicolaus van Tettrode. Die houden wij hier verder ook aan. De vader van Nicolaus, Hendrick, was apotheker

Nicolaus is volgens zijn oudste zoon geboren op 3 mei 1712.  Nicolaus is genoemd naar zijn grootvader, de vader van Hendrik. Die heette Nicolaas en was o.a. getrouwd (derde huwelijk)  met Christina van Winterswijk. Deze Christina van Winterswijk was dus de oma van Nicolaus.   

Verschillende familieleden die een poging gedaan hebben een genealogie te maken van de van Tetrodes, vertrekkend bij Thomas van Tetrode, zijn niet verder gekomen dan deze Nicolaus van Tettrode. Op een webpagina van de  mooi vormgegeven websites van Marcel Tettero staat,  dat er twee Nicolaas van Tet(te)rode geboren zouden zijn in 1715. Zie:  http://members.home.nl/m.tettero/NicolaasTetterode.html . Hij verwijst daarbij naar DTB fiches. Het ligt dan voor de hand om vandaar verder te zoeken in de DTB  boeken in Haarlem. In de doopboeken staan de namen van de vader en de moeder van de dopeling en meestal ook van de twee getuigen, of wel de peter en de meter.  Ik heb dagen gezocht naar die tweede Nicolaas, maar die is  niet te vinden. De bronnen die Marcel geeft (de nummers van de DTB fiches) verwijzen niet naar de doop van Nicolaas de geneesheer. De doop van Nicolaas de dominee is wel te vinden in 1715. De conclusie moet zijn dat er geen twee Nicolaas van Tet(te)rodes zijn te vinden die geboren zouden zijn in  1715 in Haarlem. Helaas staat het nog steeds verkeerd op de site van Marcel. De eerste aanwijzing voor de naam van de vader van Nicolaus vond ik in zijn proefschrift. De aanwijzing dat hij niet geboren is in 1715 vond ik bij de inschrijvingen van de Latijnse school. Een precieze mededeling over de geboortedatum van Nicolaus vond ik in  de genealogie die Hendricus gemaakt heeft.

Nicolaus bezocht de Latijnse School in Haarlem. Hij is daar ingeschreven op 29 april 1721 met daarbij de mededeling: “oud 10 jaar”.  Dit strookt niet helemaal met de mededeling van zijn oudste zoon. Maar kennelijk wilde Hendrick zijn zoon zo snel mogelijk op de Latijnse school hebben.  Daarna ging Nicolaus in Leiden geneeskunde studeren. Hij promoveerde op 1 juli 1735 in Leiden tot Doctor in de geneeskunde op het  proefschrift “de FLUXU MENSTRUO”,  over de menstruatie dus. Het is in het latijn. Het proefschrift is nog aanwezig in Leiden. Bij zijn promotie zijn twee paranimfen: de ene is zijn vader (Patri Suo) : Henrico van Tettrode en de ander is Mr. Gerardo van Tettrode.  De namen zijn ook “verlatijnst”. Gerardo wordt daarbij omschreven als een “Cognato”, wat zowel “verwant” als “bekende” kan betekenen. Op de aanvullende pagina over Mr. Gerard Van Tetrode heb ik de relatie tussen Nicolaus en Gerardo uitgewerkt. Gerardo is de achterneef van zijn vader Henrico. Mr. Gerard van Tettrode was jurist en advocaat te Haarlem. De gegevens die ik over deze Mr. Gerard van Tettrode heb verzameld, heb ik bij de aanvullingen op een aparte pagina gezet. Mr. Gerard van Tetrode

De twee eerste pagina's van het proefschrift van Nicolaus

Nicolaus trouwde, ruim een maand na zijn promotie, in Haarlem op 10 augustus 1735 met Anna Balbina van Eeckhout. Anna is geboren op 4 december 1715 in Haarlem. Zij was de dochter van de Haarlemse Notaris Hendrik van Eeckhout en de uit Zwolle afkomstige Bernardina Maria Rees. Deze beide ouders van Anna Balbina waren ten tijde van haar huwelijk met Nicolaus al overleden. Het wettelijk huwelijk tussen Anna Balbina en Nicolaus was een “schepenenhuwelijk”, tegenwoordig zouden we dat het wettelijk huwelijk noemen, dit i.t.t. het kerkelijk huwelijk. De schepenen waren de heren Van den Broeck en Nieuwenhuyzen.

Ter gelegenheid van het huwelijk van Anna Balbina en Nicolaus maakte Pieter Langendijk een gedicht:  

Pieter Langendijk: Gedichten: 

Ter bruilofte Van den Heere 

Nicolaus van Tettrode, M: D. en  Mejuffrouw Anna Balbina van Eekhout,  Vereend te Haerlem. den 10 Aug: 1735

 

De Liefde die het al bezielt, 

Wat adem is gegeeven,

Voor wien het alles nederknielt,

Quam op de wolken zweeven,

Zy sloeg haar oog op 't bloemryk dal,

Daar 't hoofd der Kenn'mer steden

Haar groette met een bly geschal,

En uit haar koets zag treden.

Wees welkom, riep de fiere jeugd,

Wees welkom o godinne!

Ontfonkster van de zoete vreugd!

Bezielster onzer minne!

Wy hebben u met smart verwacht,

Aan d' oever van het Spaeren,

Alwaar een fiere schoonheid tracht

Haar vrydom te bewaaren.

De minnaar munt in deugden uit, 

Dat tuig 't Bataafsch Atheenen, 

Daar hy de kracht van 'theilzaam kruid 

Tot artseny (voorheenen 

Geleerd uit zyn heer vaders mond,)

Met wakkre professooren

Heeft nagespoord tot in den grond,

In 't midden der doctoren,

En door zyn vlyt tot Arts gekroond,

Met Esculaaps lauwrieren,

Den kranken zyne hulp betoont,

Naast Haerlems Podalieren.

Maar ach! wat baat hem al zyn vlyt,

En wysheid uit de boeken,

Hy is zyn lieve vryheid quyt,

Waar zal hy kruiden zoeken?

 

Hy vind in Dioscorides

Of Dodoneus blaêren

Voor zyne quaal geen nutte les,

Daar groeijt geen kruid aan 't Spaeren

Dat zyn gequetste hart geneest;

Erbarm u dan godinne,

Wy weeten dat gy kruiden leeft

Bequaam voor brand der minne.

Dat 's waar riep god Kupido uit,

Wat baat het lammenteeren,

Ik weet voor hem een liefde kruid

Dat zal ik hem vereeren.

'k Vlieg na de ban van TETTERO

Knaphandig op een stroping,

Daar heeft Merkuur de hemelboo,

Een willige verkooping

Van opgewasschen EEKENHOUT,

'k Zal daar een tak van brengen,

Die 'toog met lust en vreugd aanschouwt

En haare blaadren mengen

Met zap van ongeveinsde min,

Om 't kookend bloed te koelen;

Neemt myn patient dat aanstonds in

Hy zal verandring voelen.

Want sap van EEKENHOUT is best

Voor hem en zyne qualen,

Ik weet het is probatem est

En zal het aanstonds haalen.

Hier op heeft hy de lieve maagd

Uit EEKHOUTS stam gesproten,

Met zyn gezwinde boog belaagd,

En in het hart geschooten.

 

Zie daar vereer ik u een spruit

Fris groen en uitgeleezen,

Hier is heer TETTERO het kruid

Het welk u kan geneezen.

Waardeer (dus sprak de god der min)

Waardeer 't geen wy u schenken.

Neem EEKHOUTS sap met kusjes in

Dan zal geen brand u krenken.

De jeugd van Haarlem roept vast uit

Nimphen van het Spaeren,

Zet nu de Bruidegom en Bruid

Den bloemkrans op de haeren!

De liefde mengel ziel met ziel,

En doet twee harten branden.

Dat elk voor 't outer nederkniel

Met saamgevlochte handen,

Ten zegen van het trouwverbond,

Ten zegen hunner Maagen,

Ten vreugd van die met hart en mond

Hun Stammen achting draagen;

Hun Stammen die in Haarlems wal

In overouden jaaren

Geroemd door deugden overal,

Bemind en dierbaar waaren.

De hemel geef dat TETTROOS stam

Op 't EEKHOUT weelig bloeije,

En door hun zuivre minnevlam

Een bosch van EEKEN groeijen,

Een bosch den hemel toegewyd,

In welkers lieflyk lommer,

Het deftig maagschap zich verblyd

En vreugd schept zonder kommer,

Tot dat de Hemel hen geleid

Ter bruiloft in de onsterflykheid.

 

In dit gedicht staat de aanwijzing (dik gedrukt) dat zijn vader ook in de gezondheidszorg moet hebben gewerkt. Zijn vader was inderdaad apotheker.

De kinderen van Nicolaus

Nicolaus en Anna Balbina kregen samen acht kinderen:

1- Henricus van Tettrode

Gedoopt te Haarlem op 07-03-1738. R.K. statie St. Bernardus. Woonde  vanaf 1778  in Oisterwijk.  Overleden bij zijn zoon in Drunen op 09-04-1822.

Ook Henricus werd ingeschreven als leerling van de Latijnse school en wel op 5 maart 1751 met de mededeling “11 jaar oud”.  (Ook deze keer klopt de leeftijd niet helemaal.)

Volgens onderstaande bron was ook Henricus geneesheer, maar ik heb daar nog geen verdere aanwijzingen voor gevonden.

Bron : Het Haarlems Sint Jacobsgilde, door Hendrick S. van Lennep Pagina 84:

Henricus van Tetroode, (r.k.) ged. Haarlem 7 maart 1738, geneesheer, Lid H. Kerstmisgilde1767, zn. Van Dr. Nicolaas en Anna Balbina van Eeckhout. Uitgetreden 1778. Hij betaalt dan f.15

Henricus was getrouwd met Jeanne Catharine Cellier.  Ze noemt zich ook Johanna Catharina Meijers. Zij stierf 66 jaar oud te Oisterwijk op 09-08-1811.

2- Joannes Zacharias van Tetroode

Gedoopt 15-02-1740, R.K. statie St. Bernardus 

Bron: Beschrijving van het H. Kerstmisgilde te Haarlem

Door: Jhr. Mr. A.F.O. van Sasse van Ysselt, ’s-Gravenhage 1905, Uitg. Martinus Nijhoff

Pg. 181. Stoel  Heilig Kerstmisgilde voor Johannes Zacharias van Tetroode

In 1770 erft Johannes Zacharias van Tetroode stoel nummer 43 van het H. Kerstmisgilde van zijn oom Zacharias Willebrordus van Eeckhout

Van 1671 tot 1674 is Johannes boekhoudende vinder van het H. Kerstmisgilde. (pg. 88)

3. Wilhelmus Gijsbertus Joannes Van Tetroode (Tettrode).

Gedoopt te Haarlem 27-12-1741, Statie St. Bernardus. Overleden te Haarlem 19-2-1795. Begraven te Haarlem 25-2-1795.

Wilhelmus trouwde ca 1760 met Anna Maria ’t Hoen. (Ook wel Johanna Maria ’t Hoen)

            Kinderen: Joannes Nicolaus en Maria Theresia (gedoopt 14 juni 1778)  

Maria Theresia trouwt op 23-04-1797 met Nicolaas Hogeboom en voor de tweede keer op 11-01-1832 met Kornelis Heemskerk uit Bloemendaal. Zij overlijdt op 15-02-1847 te Haarlem.

Uit het boek: Het Haarlems Sint Jacobsgilde van Henrick S. van Lennep, pg. 86:

Wilhelmus Gijsbertus Johannes van Tetroode: (r.k.) ged. Haarlem Statie van Sint Bernardus 27 dec. 1741, apotheker, lid H. Kerstmisgilde, 1770, begr. Haarlem 25 febr. 1795, zn. van Nicolaas en Anna Balbina van Eeckhout.

4. Cornelius Willebrordus van Tetroode , gedoopt te Haarlem 05-02-1743. R.K. Statie St. Bernardus.

5. Maria Hendrinetta van Tetroode, gedoopt te Haarlem 17-09-1744. R.K. Statie St. Bernardus.

6. Petrus Wilhelmus van Tetroode. Peter Willem van Tetrode, Gedoopt te Haarlem 06-10-1746.

R.K. Statie St. Bernardus. Overleden 18-06-1826 te Ravenstein geregistreerd in Grave.

7. Jacobus (Joannes) van Tettrode. Gedoopt  27 januari 1750.  R.K. Statie St. Bernardus.

Was op 5 maart 1790 bij de doop van een dochter van Frederik van Tetrode in Amsterdam. Woonde te Haarlem in 1802. Verder nog geen gegevens.

8. Maria Christina van Tetroode. Gedoopt te Haarlem 07-02-1753. R.K. Statie St. Bernardus.

Anna Balbina komt te overlijden. Datum voor mij nog niet bekend..

---------------------------------------

Nicolaus van Tetterode hertrouwt 17 dec. in 1755 met Maria Evers.

Uit het huwelijk met Maria Evers worden drie kinderen geboren:

9. Nicolaus. 10 febr. 1755. Gedoopt in de Statie 4 Heemskinderen.

10. Fredericus Johannes van Tetterode. Gedoopt 28 november 1756. Statie St. Bernardus.

Frederik trouwt met Aletta Maria Durlet en zij gaan wonen in Amsterdam. Zij krijgen 6 kinderen: 5 meisjes en een jongen. Frederik publiceert artikelen en boekjes over het geloof. Hij handelt ook in boeken en organiseert veilingen. Als zijn vader Nicolaus op hoge leeftijd naar Amsterdam gaat, gaat hij waarschijnlijk inwonen bij Frederik en Aletta.  De zoon van Frederik en Aletta is Anthonius Joannes van Tetrode, Toon van Tetroode de grote vereerder van Willem II in Den Haag. Zie ook: http://members.home.nl/m.tettero/Tetterode/Tetroode.html.

Over Fredericus heb ik een aanvullende pagina gemaakt: F.J. van Tetrode

11. Jacobus van Tetterode. Gedoopt 19 februari 1760. Statie St. Bernardus. Volgens de stamboom van Henricus heette hij Jacobus Everardus en was hij getrouwd met Cornelia van der Horst. De datum van dit huwelijk voor de Schepenen  is 15 oktober 1782. In 1790 is hij getuige bij de doop van Geertruida M.J. van Fredericus Johannes, zijn iets oudere volle broer, in Amsterdam.

Maria Evers is overleden op 4 mei 1775.

Nicolaus is overleden in Amsterdam op 20-12-1785 en is dus 73 jaar geworden.  

In 1782 heeft hij aan zijn zoon Wilhelmus Gijsbertus Joannes zijn papieren betreffende zijn bezittingen in bewaring gegeven. Daarvan heeft Wilhelmus een inventaris gemaakt. Het gaat o.a. om 12 stukken land, een huis, diverse lijfrentes en obligaties. Sommige obligaties behoren anderen toe en Wilhelmus belooft dat hij deze te allen tijde zal restitueren. 

Apart wordt vermeld: (te vergroten)

Verklaring Willhelmus Gijsbertus Joannes 1782.jpg (165813 bytes)

Die portretten zouden natuurlijk wel mooi zijn om te zien, evenals de wapentjes, aangenomen dat het hier om familiewapentjes gaat. Henricus, de oudste zoon die de genealogie gemaakt heeft, schrijft op de genealogie: "Dit wapen is te Haarlem bij mijn broeder Willem.".

Waar Nicolaus in Amsterdam heeft gewoond, is mij niet bekend, maar aannemelijk is dat hij op zijn oude dag is ingetrokken bij zijn zoon Frederick, getrouwd met Aletta Durlet, die toen in Amsterdam woonden. 

Maatschappelijke activiteiten van Nicolaus van Tettrode

Als medisch doctor werd  hij in 1735 meteen ingeschreven in het Collegium Medicum Pharmaceuticum van Haarlem. Dit is een boekwerk waarin allen die werkzaam waren als Geneesheer, Chirurgijn, Apotheker of Vroedvrouw werden ingeschreven. Gedurende 19 jaar tot aan zijn vertrek in 1781 was hij lid van het bestuur van dit Gilde, waarbij hij 6 maal optrad als Deken.

Zijn vader Henricus was ingeschreven als Apotheker in 1709, evenals zijn derde zoon Wilhelmus Johannes Gijsbertus in 1769. 

Naast geneesheer was Nicolaus actief betrokken bij het maatschappelijk leven in Haarlem.

De familie van Tettrode was in deze woelige tijden van godsdiensttwisten katholiek gebleven. Dat maakte het leven er niet gemakkelijker op. Vanaf 1581 mocht de katholieke godsdienst niet meer in het openbaar worden beleden. Er ontstonden in Haarlem een tiental schuilkerken waarin het katholiek godsdienstig leven verder ging. Dit werd meestal oogluikend toegestaan door de gemeentelijke overheden. Deze schuilkerken heetten “Staties”. Daar werden ook de doop- trouw- en begrafenisboeken bijgehouden. Daar zijn er veel van bewaard gebleven, maar er worden er ook een flink aantal vermist. De doop van Nicolaus de medicus is daarom niet terug te vinden in de doopboeken. Al zijn kinderen, op een na, werden gedoopt in de statie van Sint Bernardus: het eerste kind van Maria Evers in de statie van de 4 Heemskinderen.

Bron: http://members.home.nl/m.tettero/NicolaasTetterode.html

“Een vooraanstaande inwoner van Haarlem in de achttiende eeuw was de geneesheer Nicolaes van Tetterode. Hij schreef samen met ruim 200 andere katholieken uit zijn woonplaats een verzoekschrift om de belastingen te verlagen, ook voor pastoors. Het was een opmerkelijk verzoek. Want economisch ging het slecht met Haarlem. De textielindustrie stagneerde. “   

De brief aan de regenten werd op 3 januari 1749 opgesteld.”

Een andere bron over de godsdienstige verhoudingen in Haarlem  is het Boek: Het Haarlemse Sint Jacobsgilde, Auteur: Hendrick S.van Lennep, Uitgave van Sint Jacobsgilde, Naarden juni 2004, Uitgeverij: PIROLA. ISNB: 90 6455 4536

“Een sterk antipapisme werd in de jaren 1720–1730 aangewakkerd door de gereformeerde dominees.  De vroedschap was echter niet onder de indruk van de “roomse stoutigheden”  door de leden van de kerkenraad  onder de ogen van de vroedschapsleden gebracht. Ondanks de gematigdheid van het Haarlemse stadsbestuur werd de positie van het katholieke volksdeel er omstreeks 1730 niet beter op. Steeds meer ambten en functies werden voor katholieken gesloten. Sedert 1730 moesten priesters hun verzoek tot admissie richten  tot burgemeesters. De bijeenkomsten van de katholieke notabelen en de gereformeerde vroedschapsleden  in het Jacobsgilde zullen ongetwijfeld deze door de Hollandse Staten voorgeschreven verplichting minder drukkend hebben gemaakt.

Na het herstel van Oranje ontstond er in Haarlem een verscherping van de godsdienstige tegenstellingen. Een verzoekschrift van een groot aantal katholieken, waaronder vele broeders, om onder meer het recht te krijgen tot benoeming in de krijgsraad, tot buurtvinder, in de gildebesturen en tot notaris, werd in 1748 door burgemeesters geseponeerd.” 

Nicolaus was lange tijd zeer actief  en een belangrijk man in het Sint Jacobsgilde.  Zijn vader, Hendrick, was ook lid geweest van dit gilde tot aan zijn overlijden in 1738. Zijn zonen  Henricus  en Wilhelmus Gijsbertus waren eveneens lid van dit gilde. 

Over Nicolaus uit hetzelfde boek:  Pagina 81:

Dr.Nicolaas van Tetroode, (r.k.) geb. Haarlem omstreeks 1712, ingeschreven Universiteit Leiden 1731, promoveert ald. 1 juli 1735, geneesheer te Haarlem 1735-1782, begr. Haarlem Grote Kerk 28 dec.1785, zn. Van Henrick en Margaretha Vellingh, tr. 1-ste Haarlem voor Schepenen 10 aug. 1735 Anna Balbina van Eeckhout, ged. Haarlem 4 dec. 1715, dr. van Henrick en Bernerdina Maria Rees; tr. 2-de Haarlem 17 dec. 1755 Maria Evertse. Begr. Haarlem Grote kerk, 4 mei 1773, Vinder 1767, 1768, 1775,1778. Deken 1778-1783. In 1783 verzoekt hij i.v.m. zijn vertrek naar Amsterdam ontslag als deken. In 1785 wordt f. 15,- betaald voor zijn afsterven.

Het lidmaatschap van het gilde was een tamelijk exclusieve aangelegenheid. Het aantal leden lag zo rond de dertig.  In 1626 is bepaald dat het aantal katholieke leden van het Gilde niet meer mocht zijn dan 15. Het gaat dus om een gemengd gezelschap.

Nicolaus was ook Regent van het Roomse Armen- en Weeshuis Sint Jacob

Dit huis heette ook wel het St. Jacobs Godshuis. Het is gesticht in 1437. Het heeft in de loop der eeuwen meerdere functies gehad. Het heeft gediend als opvang van pelgrims, van wezen en armen. Na  de reformatie was het een passantenhuis voor kooplieden en reizigers. Vanaf 1715, nadat het was teruggegeven aan de “Roomschen”, diende het wederom de armen en de wezen. Het beheer was in handen van een regentencollege. Nicolaus was regent van dit huis, in ieder geval in de periode van 1737 tot 1741 volgens een notarisakte opgemaakt 20 oktober 1741.  Ook in de periode 1758-1760 was hij regent van het St Jacobs Godshuis. Ook zijn vader Hendrick was daar regent geweest, hij was dat in ieder geval in 1718.

Vorige Volgende